Giriş
İş hukukunda hak arama hürriyeti katı zamanaşımı ve hak düşürücü sürelere bağlanmıştır. Arabuluculuğun dava şartı yapılmasıyla birlikte bu sürelerin korunması amacıyla özel kanuni düzenlemeler getirilmiştir.1
Sürelerin Durması Kuralı (İMK m. 3/17)
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3/17 ve HUAK m. 16/2 uyarınca: arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.
Sürelerin durması kuralının hukuki etkileri şunlardır:
- Zamanaşımı: Başvuru anına kadar işlemiş olan süre durur; son tutanağın imzalanmasıyla kaldığı yerden işlemeye devam eder.
- Hak Düşürücü Süre: Süre süreç boyunca donar, son tutanakla birlikte kalan süre işlemeyi sürdürür.
İş Hukukundaki Temel Süreler ve Arabuluculuk Etkisi
İşe iade talebi bakımından, 4857 sayılı İş Kanunu m. 20 uyarınca fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir; arabuluculuk sürecinin anlaşmama ile sonuçlanması hâlinde, son tutanağı müteakip 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açılması gerekir — bu ikinci süre de hak düşürücü niteliktedir.
Arabuluculuk İçi Yasal Süreler
Arabulucunun dosyayı sonuçlandırma süresi, görevlendirildiği tarihten itibaren 3 haftadır. Zorunlu hallerde bu süre arabulucu tarafından en fazla 1 hafta uzatılabilir.
Sonuç ve Değerlendirme
Arabuluculuk başvurusunun hak düşürücü ve zamanaşımı sürelerini durdurması, hak kayıplarını önleyen hayati bir korumadır. Özellikle işe iade davalarında son tutanaktan itibaren başlayan 2 haftalık dava açma süresinin takibi kritik önemdedir.