Giriş
Arabuluculuk müzakerelerinin tarafların uzlaşmasıyla sonuçlanması halinde, tanzim edilen hukuki metne “Arabuluculuk Anlaşma Belgesi” (veya Anlaşma Tutanağı) denir (HUAK m. 18). Bu belge, sadece yürütülen müzakerelerin özetini sunan idari bir tutanak olmayıp, taraflar arasındaki uyuşmazlığı nihai olarak sona erdiren ve ilam niteliği kazanmaya elverişli özel bir borçlar hukuku sözleşmesidir. 6325 sayılı Kanun m. 18/4 uyarınca; anlaşma belgesi taraflar, taraf vekilleri (avukatlar) ve arabulucu tarafından birlikte imzalanmışsa, mahkemeden ayrıca “icra edilebilirlik şerhi” alınmasına gerek kalmaksızın doğrudan ilam niteliğinde belge sayılır.
Anlaşma Belgesinin Zorunlu Unsurları
Bir arabuluculuk anlaşma belgesinin geçerli sayılması ve icra edilebilirlik niteliği taşıyabilmesi için içermesi gereken temel unsurlar şunlardır:
- Tarafların ve Varsa Temsilcilerinin Kimlik ve Adres Bilgileri: Tarafların T.C. kimlik veya vergi kimlik numaraları, ikametgâh adresleri ile vekillerinin baro ve sicil bilgileri.
- Arabulucunun Bilgileri ve Sicil Numarası: Süreci yürüten arabulucunun adı, soyadı ve T.C. Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Dairesi Başkanlığı sicil numarası.
- Uyuşmazlığın Konusu ve Kapsamı: Taraflar arasındaki uyuşmazlık konularının (kıdem, ihbar, fazla mesai, izin alacağı vb.) somut olarak belirtilmesi.
- Edimlerin Açık, Belirli ve Tereddütsüz Belirlenmesi: Borçlanılan tutarın rakam ve yazı ile net olarak gösterilmesi, ödeme tarihi (vade), ödeme şekli (banka IBAN bilgileri) ve varsa taksit planı.
- İmza Unsuru: Belgenin taraflar, kanuni temsilcileri veya yetkili vekilleri ile arabulucu tarafından ıslak imza veya güvenli elektronik imza (e-İmza) ile imzalanmış olması şarttır (HUAK m. 18/1).
Belirlilik İlkesi ve Muğlak İfadelerin Hukuki Riski
Anlaşma belgesinde yer alacak edimlerin net ve tereddütten uzak olması cebri icra hukuku açısından zorunludur. Belgede “taraflar tüm işçilik alacaklarında anlaşmışlardır” veya “işçiye ileride belirlenecek bir tarihte maktu bir ödeme yapılacaktır” gibi muğlak, şarta bağlı ifadelere yer verilmesi belgenin icra edilebilirliğini yok eder. Nitekim Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin E. 2022/9143, K. 2022/9318 sayılı kararında da, şarta bağlı ve eda hükmü içermeyen bir arabuluculuk anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi verilemeyeceği açıkça vurgulanmıştır.1
Kalem Kalem Ayrıştırma İlkesi
İş hukuku uygulamasında, arabuluculuk masasında anlaşılan toplam meblağın kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti ve yıllık izin gibi hak kalemleri itibarıyla tek tek ayrıştırılması mali ve hukuki yönden şarttır. Toplu ve kalemsiz olarak belirlenen tutarlar, vergi tevkifatı (gelir vergisi, damga vergisi) ve SGK prim kesintileri yönünden idari para cezası ve vergi ziyaı riskleri doğurmaktadır.
Sonuç ve Değerlendirme
Anlaşma belgesi, arabuluculuk sürecinin hukuki çıktısıdır. Belgenin metin tasarımında tereddüte yer bırakmayacak netlikte ifadeler kullanılması, edimlerin belirliliği ve kalemlerin ayrıştırılması, ileride doğabilecek icra takiplerinde ve iptal davalarında belgenin sıhhatini koruyan ana faktördür.